terça-feira, fevereiro 13, 2007

A involución da dereita latinoamericana.

Marcos Roitman Rosenmann/LaJornada

Non poucos son os síntomas que fan pensar nunha nova articulación política da dereita latinoamericana. Un deles é a perda de credibilidade do proxecto neoliberal. As súas bondades tradúcense en miseria, fame e desemprego para a maioría da poboación. Os seus dirixentes e partidos resultaron mal parados.

Esgotaron o crédito político. Hai máis pobres, crece a inxustiza, a concentración da riqueza e a desigualdade social. Verdades difíciles de contrarrestar. Nin a publicidade agresiva en prol dos seus lemas puido evitar a catástrofe. O neoliberalismo só funciona para os grandes empresarios do capitalismo trasnacional. O resto dos mortais participa como forza de traballo en condicións de subordinación e sobrexplotados. Polo tanto, a súa implantación non suscita entusiasmo, nin consenso social. Aínda así, a súa doutrina presentouse como unha nova etapa histórica. Unha era provista dunha espada xusticeira capaz de inflixir a derrota ao comunismo en nome da civilización católica, xudeu-cristiá occidental. No seu nome emerxeu unha ideoloxía afín que promulgou a desaparición da explotación, a dependencia, o imperialismo e as clases sociais. Só existía a globalización, un Big Bang homologable á teoría da orixe do universo. Un catalizador da orde espontánea e complexo cuxa enerxía simbólica era a economía de mercado. Con todo, no seu interior vese renacer a escravitude infantil, as mortes por fame e as enfermidades endémicas. Emerxeron das súas entrañas detidos desaparecidos, gobernantes corruptos, pederastas, cómplices de torturas, criminais de lesa humanidade. Durante o período neoliberal é cando máis violacións dos dereitos humanos producíronse en todo o planeta.

Ante tanto desaguisado os representantes da dereita latinoamericana buscan unha saída. Con todo fano escorándose cara á extrema dereita. Obrigados a recompoñer as estructuras partidistas, o século XXI non responde aos postulados que os asesores estadounidenses venderon nos seus cursos de formación e que unha parte das elites latinoamericanas compraron como enxeñería e ciencia política. Alí ensinábanse tipoloxías sen rigor teórico como partidos atrápao-todo ou cártel. Categorías, iso si, para que avezados profesionais fixesen carreira e terminasen sendo deputados, senadores, alcaldes, concelleiros, e repetisen como loros a linguaxe neoliberal.

Mentres tanto, a dereita política volve ás súas raíces e tórnase extremista. Entende a gravidade do momento, reaviva e establece novas fronteiras para evitar malos entendidos. Acábanse as concesións. É necesario manterse no poder, ou recuperalo si se perdeu. Hai que pasar ao ataque. A iniciativa consiste en destruír, desprestixiar e socavar a orde si se pasa á oposición, caso de Bolivia, Ecuador e Venezuela. Facer ingobernable o gobernable. Aplicar a máxima: desestabilizar ata facer imposible a convivencia. Provocar un estado de nervios, crispar, confrontación xeneralizada para postular un chamado a eleccións anticipadas. Sempre é posible reverter un proceso democrático e ata acudir á fraude electoral como técnica golpista. Pero si se está gobernando, hai que desarticular á esquerda e as súas alternativas, aplicar a razón de Estado, pasar por encima das institucións e dar man longa ás forzas de seguridade, garantindo a súa impunidade para reprimir.

Hoxe, ante tanta crise da dereita as súas elites levantan un proxecto de partido de masas antidemocrático fundado nos restos do neoliberalismo. Os seus futuribles dirixentes son parte do propio sistema imperante. Pertencen á orde sistémico. Liberais, conservadores e demócrata-cristiáns. O que teñen en común é o seu anticomunismo e a súa renuncia aos valores sociais, éticos e económicos da democracia política. Só que agora fan gala de devandita renuncia. Para eles, a democracia é un lastre. Son partidarios de gobernos fortes e prefiren a estabilidade económica aos dereitos políticos dos cidadáns. Por iso reivindican figuras como Ubico, Estrada Cabrera, Porfirio Díaz ou Pinochet. Para mostra, as palabras do actual ministro de Asuntos Exteriores da presidenta de Chile Michelle Bachelet, Alejandro Foxley, quen afirma sen ruborizarse: "Pinochet realizou unha transformación sobre todo na economía chilena, a máis importante que houbo neste século. Tivo o mérito de anticiparse ao proceso de globalización que ocorreu unha década despois, ao cal están tratándose de subir todos os países do mundo. Hai que recoñecer a súa capacidade visionaria e a do equipo de economistas que entrou a ese goberno o ano de 1973". Sen comentarios.

O fundamento do proxecto pretende unificar os partidos da dereita baixo o nome xenérico de partido popular. É o desenvolvemento dun populismo, o único posible, o da dereita extrema. O financiamento para encarar a proposta de unificación corre a cargo de fundacións europeas e do grupo popular do Parlamento Europeo, sendo apadriñada por José María Aznar, o seu fundación e a propia Condoleezza Rice. O laboratorio sería Chile, onde xa o nome é propiedade dos amigos de Aznar, é dicir, a democracia cristiá, estendéndose máis tarde a Venezuela, Centroamérica, Cuba, República Dominicana, Colombia, Ecuador e Paraguai.

Máis aló das diferencias existentes entre os posibles articuladores do proxecto, o novo partido trata de mobilizar un voto militante en tempos de abstención. Así, estamos en presenza dunha involución que marca o quefacer das elites políticas das clases dominantes formadas nos anos 80. A dereita latinoamericana parece concluír un ciclo, goberne ou estea na oposición. Neste momento, e por primeira vez, a democracia deixa de ser parte do seu discurso e as súas dilixencias asumen as súas consecuencias: unha involución nos seus principios políticos e ademais son conscientes. Agora prometen orde e progreso, gobernación. Por iso chaman a zafarancho. Morte á democracia e aos seus defensores. Volverán os golpes de Estado?

Sem comentários: