quinta-feira, fevereiro 08, 2007

Pinochet, Saddam

Pienso, luego existo. (EL CIERVO)
A finais de ano morreron dous presidentes soados polas súas maldades: Augusto Pinochet e Saddam Hussein. Faleceron, como é sabido, de modo distinto.

Pinochet morreu primeiro, e fíxoo na cama dun hospital, aos 91 anos e por un paro cardíaco. Que terminase os seus días de forma apracible parece ser unha mala noticia para algúns. Non é así. Que o home morra na cama, non significa que o seu legado deixe pegada. Ademais da os seus crimes, o nome de Pinochet irá unido ao caso que inaugurou a persecución de ditadores fóra do seu país. A extradición que pediu o xuíz Baltasar Garzón cando Pinochet chegou a Londres en 1998 e que a Casa dos Lores inglesa aceptou cambiou a xustiza internacional. Poucos presidentes acusados de crimes poderán viaxar xa alegremente fora do país onde residan. Pinochet vaise tamén dun país en paz. Os poucos seguidores que podía ter esfúmanse mentres se descobren as súas contas correntes no estranxeiro. Se Pinochet morrese dun modo máis violento, algunhas destas cousas sucederían doutro xeito. A súa memoria podería ser conservada como a dun mártir. Agora só foi un ditador corrupto.

Saddam Hussein morreu en cambio na forca acusado por uns crimes que debeu cometer ou imaxinar. Lemos nas crónicas que morreu insultado polas súas verdugos, de cara e “dignamente”. Díxose que unha sociedade como a iraquí non se entende outro final para Saddam. Quizá sexa así. Non o sabemos. Pero o destino final que se lle deu concédelle un aura que antes non tiña. Se afrontase a súa longa lista de culpas ante un tribunal, se o seu país vise como se recoñecían os delitos do seu réxime, Irak podería empezar a curar algunha das súas feridas. A morte de Sadam na forca déixaas abertas. Moitos poderán enarborar aínda a súa bandeira. A violencia “a pena de morte éo” só trae máis violencia.

É curioso que ambos deixasen cartas póstumas. A letra de Pinochet chamaba aos chilenos “amigos sen exclusión”. O máis curioso é o final, onde di: “Eu vou a misa e comulgo. Nunca deixo de pensar nas feridas abertas”. Vaia. Segue cun desexo humano: “Como me gustaría andar nas rúas, saudando, consolando, axudando... O meu destino é un tipo de desterro e soidade que xamais pensara, e menos desexara”. É castigo notable. Con todo xusto despois declárase “orgulloso” do levantamento militar de 1973, “sen ningunha vacilación”. Pódelle ao final o orgullo. E conclúe: “De repetirse a experiencia houber desexado, con todo, maior sabedoría.” Que razón ten.

A carta póstuma de Sadam, se verdadeira, era en gran parte un recordo ridículo do grande que foi: “Moitos de vós coñecestes ao propietario desta carta pola súa sinceridade, a súa honestidade, a súa pureza e a súa xenuína preocupación pola súa xente, pola súa sabedoría, a súa visión e a súa xustiza”. A lista é longa. De novo ao final, con todo, Saddam lanza unha mensaxe de esperanza: “Pídovos que non odiedes porque o odio non deixa lugar a unha persoa para ser xusta”. E un pouco máis adiante: “Non odiedes aos que fan o mal, odiade a semente mala e loitade contra o mal como merécese”. Esta mensaxe está rodeado de parola, pero é lícito recuperalo, e máis dun home que ía morrer.

Sem comentários: