quarta-feira, março 14, 2007

“Campaña dos 500”

A situación do Opus Dei en Hespaña trala “Campaña dos 500”.

escriBa, 2 de Marzo de 2007.

A campaña das 500 vocacións de numerarios e agregados por Rexión e Sección quedou definitivamente relegada no esquecemento. Non só porque non se conseguiron os obxectivos marcados senón porque os métodos lamentables que se empregaron foron contraproducentes. Ben, os -funestos- métodos foron os de sempre, aínda que aplicados dun modo moito máis férreo e descarado...

Os 500 e un nomeamento ad hoc.

O 19 de outubro de 2002, no contexto do sétimo Congreso Xeral ordinario da Prelatura, Ramón Herrando foi nomeado Vicario Rexional de Hespaña. Substituíu a Tomás Gutiérrez, que desenvolvera ese cargo desde 1984. Uns meses logo do seu nomeamento o Prelado explícalle, en primicia, en que consistiría a campaña dos 500 e, como para que ao novo Vicario non lle faltasen motivacións, engadiu: se non pitan, decapítoche.

Agora produce risa cando se explica na obra que o Pai non nos pediu 500 vocacións, senón que nos dixo que tiñamos que traballar e rezar tanto como para que a Obra incrementase o seu labor aproximadamente nesa cifra... ou os 500 é como un horizonte que temos que contemplar pero non un obxectivo concreto...

Volvamos aos acontecementos. Ramón Herrando -co poderoso estímulo de perder o seu posto- comprometeuse co Prelado en conseguir as 1.000 vocacións canto antes, entre 2004 e 2005, xa que a Rexión de Hespaña é guía e modelo para todas las demais Rexións da Obra. A intención foi iniciar a campaña dos 500 en Hespaña antes que en las demais Rexións e antes de comunicalo a todos os membros do montón. Se as co>usas ían ben na Rexión primoxénita da Obra, sería máis fácil levantar os ánimos pesimistas ou derrotistas, en especial da nomenclatura dirixente.

Acuñouse un concepto moi discutible que estivo circulando por todas as Delegacións, Comisión e Asesoría: Hai que acelerar os tempos. Este termino eufemístico oíno moitas veces de beizos do propio Vicario Rexional e ata a Guillaume Derville, Director Espiritual Central. Ramón Herrando, co seu escuadrón de Directores Maiores, comezou un discreto “tour” por toda Hespaña visitando os Centros de Estudos para enxalzar os ánimos e para falar con Vicarios, Directores, Vocais, Encargados, Delegados, etc. Así iniciaba sempre o seu discurso: o Pai está preocupado porque os seus fillos de Hespaña estanse aburguesando... e terminaba coa transmisión do requirimento divino dos 500.

A presión proselitista vólvese contra a Obra

En 2004 fíxose público de portas dentro que o Pai estaba pedindo 500 vocacións e a presión proselitista radicalizouse máis que nunca. A presión partiu de arriba -do Prelado- e en liña descendente foise intensificando con métodos e técnicas. Nestas afiadas tácticas é onde Javier Echevarría intentaba sustentar a súa afirmación -obsesivamente repetida desde 2002- de que na Obra estamos en tempos de expansión.

Nas sinistras Reunións de San Rafael semanais moitos dos mozos de Casa de cada Centro, xunto cos membros do Consello local, estiveron despachando as intimidades máis sagradas de cada obxectivo apostólico. Reenchendo fichas, informes, e defendendo a cada candidato/á converterse en obxecto dos esforzos proselitistas do Centro a base de airear confidencias de modo salvaxe. Queres que tratemos apostolicamente a Zutanito?, pois ben: deféndeo! Este modo de proceder extraordinariamente descarado e levado a cabo con tanta torpeza por unha nutrida piara deses Directores mediocres deu ao traste coa última ocorrencia apostólica do Prelado.

Finalmente parece que foi afortunada a expresión de Ramón Herrando: acelerar os tempos, xa que a campaña dos 500 serviu -en definitiva- para acelerar o proceso de degradación en que está sumida a Prelatura. A presión proselitista foi fonte de enfrontamentos e tensións dentro da Obra, os -poucos- froitos que se obtiveron hanse podrecer prematuramente, coa contrapartida dun gran número de baixas entre os máis novos aos que estes métodos (expresados tan ás claras) partíalles a conciencia.

En realidade, moitos se suscitan se o obxecto da campaña dos 500 era realmente conseguir esa cifra de vocacións ou -máis ben- crear un slogan positivo e ilusiónante co que dar un obxectivo (un sentido) ao Opus Dei trala canonización do Fundador. Un obxectivo iluso e quimérico co que entusiasmar e desviar a atención dos problemas reais que ad intra ten a institución. De feito, dun modo sospeitoso, frecuente e intencionadamente, desde arriba, difundiuse o bulo de que estamos a piques de chegar aos 500; algo totalmente falso.

O inesperado golpe de temón decretado desde Roma.

Parece que os Directores Maiores de Roma non tiveron demasiada confianza en conseguir esas 500 vocacións. Cando todas as Delegacións estaban buscando ata debaixo das pedras aos 50 numerarios necesarios para encher cada Centro de Estudos por Sección e cando -por exemplo- Ramón Herrando acababa de escribir aos Vocais de San Rafael aquela carta pedindo cartas (A por as 500 vocacións) en agosto de 2005, desde o Goberno Central deuse un golpe de temón desconcertante. No verán dese ano chegou de Roma a orde de pechar definitivamente a metade dos Centros de Estudos da Rexión e abrilos como Colexios Maiores a partir de setembro (de 2005). Ou sexa: da noite para a mañá.

A Rexión levaba anos forcexando con Roma para que lle permitisen pechar definitivamente varios Centros de Estudos sen conseguilo, polo que ese golpe de temón do Goberno Central da Obra pillou a todos por sorpresa. É máis: pola campaña dos 500 -por exemplo- mantivéronse abertos os Centros de Estudos de Galiza, aínda que só houbese un numerario; o de Sevilla, con dous; e o de Valladolid con tres; e volveuse a abrir o de Zaragoza, pechado un par de anos antes. Ordenouse pechar os que acababan de ser reabertos e os que debían haberse pechado anos antes. Non é isto de tolos?

O golpe psicolóxico pola violenta medida, logo de crear tantas expectativas, foi moi traumático. Desde 2005 moitos das sedes dos Centros de Estudos pechados transformáronse en Colexios Maiores abertos e, para concentrar forzas, pecháronse moitos outros Centros do labor con universitarios. Para poñer en marcha estes novos Colexios Maiores levouse a cabo unha impresionante campaña de “marketing” e un investimento económico moi forte, en cuxa xestión interviñeron especialistas do IESE da Universidade de Navarra, baixo a dirección da Comisión Rexional.

Vese que o investimento en medios e esforzo non é ningunha broma. foi necesario pechar moitos Centros de universitarios para poder ter unha mínima cantidade de numerarios que poidan atender estes novos Colexios Maiores e empregar moito diñeiro en reformas. Os resultados? Pouco esperanzadores. O primeiro curso (2005/2006) permaneceron case baleiros posto que non houbo tempo para facer promoción polo precipitado do golpe de temón decretado desde Roma. O curso actual (2006/2007) estivo precedido dunha forte campaña de “marketing” que se notou, pero a cifra de residentes nestes novos Colexios Maiores non superou os 10 ó 12 porque non hai numerarios en idade universitaria suficientes como para poder admitir a máis residentes sen expoñerse a perder o control.

Con todo, as xestións para conseguir colexiais non foron sinxelas. Tirouse de estrutura, facendo promoción nos Colexios de secundaria e Centros do Opus Dei, xa que o perfil que se busca é o de mozos que xa estean en contacto coa Obra anteriormente a través dalgunha institución educativa, familiares, etc. Pero como esta tarefa tampouco se presentaba moi prometedora, a Obra -que ha de saber sacar provecho de todo- estivo utilizando a sacerdotes da Sociedade Sacerdotal da Santa Cruz para que, nos lugares onde exercen o seu Ministerio, dirixan e conduzan -así se indicou- aos mozos que traten, a estes Colexios Maiores do Opus Dei.

Ou sexa que -unha vez máis- o que busca a Prelatura son plantas de invernadoiro, persoas que non coñezan nada máis aló dos límites do Opus Dei, que vivan e móvanse nese ambiente. É dicir: todo o contrario daquilo de José María Escrivá de que non somos plantas de invernadoiro. Vivimos no medio do mundo, e habemos de estar a todos os ventos, á calor e ao frío, á choiva e aos ciclóns... (Forxa, 792). O que se explicou é que as primeiras promocións de colexiais son determinantes para o futuro desas institucións porque nun Colexio Maior os que dan ambiente e os que tiran cara arriba son os residentes veteranos. Moi ben, pero non deixa de ser estraño (cando menos) que haxa que empregar aos sacerdotes agregados e supernumerarios para persuadir aos seus fregeses de que acudan a un Colexio Maior da Obra como parte do seu labor de almas, e máis cando se trata dunha indicación ditada desde arriba.

A realidade é que no Opus Dei hai moi pouca confianza en poder convencer (seducir) a unha persoa allea ao mundo hermético da Obra e por iso sempre se buscan os obxectivos máis fáciles.

A lóxica absurda da estratexia da Comisión Rexional.

Pero é que, á vez que se abren novos Colexios Maiores - os Centros de Estudos pechados, mutatis mutandi - péchanse ou se reforman radicalmente Colexios Maiores históricos do Opus Dei por falta de alumnos, como Moncloa, A Estila, Miraflores ou Guadaira. Mentres impoñentes edificios se dividen para transformalos en pequenos Centros de persoas maiores, investindo moito diñeiro para reformar o reformado fai poucos anos cando se pretendía facer estes Colexios Maiores históricos máis competitivos; se fai promoción dos novos gastando tamén moitísimo diñeiro. E todo isto nunha época na que a tradición dos Colexios Maiores estase extinguindo na Universidade hespañola.

Non hai caso tan chocante como o de Santiago de*Compostela onde o Centro de Estudos pechado (a Residencia universitaria Coimbra, cuxo edificio rematase nos anos 80 e nunca estivo cheo) e o xigantesco Colexio Maior A Estila (aberto en 1948, o segundo da Obra tras Moncloa) están ambos na mesma rúa, a Avenida de Coimbra, e un en fronte do outro. Que facer co edificio do Centro de Estudos de Galiza? Ninguén o sabe, xa que A Estila fai moitos anos que está ao 15 por 100 da súa capacidade, con miles de metros cadrados sobrantes e xa houbo nel unha reforma para modernizar as habitacións dos residentes que veu seguida dunha contrarreforma para cambiar o que se acababa de reformar e facer un par de Centros de San Gabriel.

A cifra de numerarios segue descendendo pese a todos os esforzos.

Na actualidade os Centros de Estudos sobreviventes aloxan cada un a menos de 20 numerarios sumando as dúas promocións e a maioría -e os mellores- sáense da Obra ao terminar eses dous anos de especial formación. Sen ir máis lonxe o Centro de Estudos de Nafarroa (Mendaur, de varóns) perdeu a metade dos seus residentes estes pasados Nadais.

Das 10 Delegacións do Opus Dei en Hespaña: Madrid-oeste, Madrid-este, Barcelona, Valencia, Granada, Sevilla, Galiza, Valladolid, Nafarroa e Zaragoza, manteñen o seu Centro de Estudos as de Madrid-este, Barcelona, Valencia, Nafarroa e Granada. As restantes Delegacións teñen que enviar aos seus candidatos ao Centro de Estudos máis próximo e esperar que desde Comisión lles asignen numerarios mozos recentemente saídos do forno. O reparto de mozos de San Miguel xerou tensións, desconcerto e caos. A unha Delegación, o ano pasado, asignáronselle 3 mozos numerarios varóns que deberían chegar aos seus novos Centros en setembro de 2006, como moi tarde. Non chegaron e -abofé- todos os Directores da Delegación en pé de guerra posto que habían estado botando contas para estirar do todo a eses mozos tan necesarios. A resposta de Comisión: pois... que non hai. E é verdade.

E agora, que?

En definitiva, este é o panorama apostólico da Rexión de Hespaña do Opus Dei. A campaña dos 500 foi contraproducente en todos os sentidos: rebentou e esgotado a moitos, a outros escandalizou e para todos supuxo unha fonte de frustracións e sufrimentos. A perseveranza descendeu abrigo entre os mozos e impúxose un ambiente de desilusión e derrotismo. Contemplando a realidade da Rexión de Hespaña enténdese ata que punto as teorías dos da AOP para dar unha imaxe de éxito e de expansión, teñen a mesma credibilidade que o conto da lámpada de Aladino.

Agora o que o Opus Dei pretende é arrimarse a novas familias novas en idade de procrear e empezar a facer o labor desde cero. Con moi poucos e moi críticos supernumerarios novos e unha xeración practicamente perdida na súa totalidade para o labor de San Miguel, non queda máis remedio que tratar a novas familias para -o día de mañá- ter liquidez suficiente nos Centros de San Rafael.

Do mesmo xeito que se comeza nun novo país, así ten que recomezar o Opus Dei tras 80 anos en Hespaña. Agora na Rexión de Hespaña cúmprese literalmente aquela frase de José María Escrivá: na Obra, sempre, nos comezos.

Poderoso cabaleiro é don Diñeiro: xa se puxeron en marcha moitos novos Colexios de primaria e secundaria; (aínda que Escrivá dixo que o Opus Dei non tería colexios para non igualarse aos relixiosos e relixiosas) e unha incipiente rede de garderías para aproveitar a oportunidade de tratar a familias novas nas que o pai e a nai traballen fóra de casa e non poidan encargarse dos seus fillos pequenos, unha situación tan frecuente na Hespaña actual. Así -con paciencia e con destreza- conseguir introducirse nesas familias e gañar aos fillos a través dos pais que non sospeitan a trama que se tece á súa ao redor.

Outro cartucho que está queimando o Opus Dei é o da profesionalización da Asociación de Cooperadores. Para levar a cabo todos estes proxectos de infraestrutura (de forza material, de diñeiro) son necesarios moitísimo recursos e unha boa fonte constitúena as persoas que cooperan economicamente coa Prelatura. Por exemplo, un bo xeito de conseguir unha contundente inxección económica é crear unha Fundación de axuda ao ensino católico, para que aqueles pais que desexen que os seus fillos edúquense nun Colexio católico poidan levalos alí aínda que non teñan recursos. Isto é moi bonito se non fose porque logo –extraoficialmente- engádese que os únicos colexios verdadeiramente católicos de Hespaña son os do Opus Dei e o diñeiro da Fundación será para dar becas só e exclusivamente a alumnos deses Centros educativos da Obra.

Sen esaxerar podería dicirse que na Rexión de Hespaña considérase que cada vocación supón un determinado investimento económico, que a base de gastar diñeiro nunha persoa creando as garderías onde criarlle, os colexios para educarlle, os clubs para distraerlle, as convivencias para recrearlle, as residencias para aloxarlle, as parroquias para catequizarlle, as asociacións onde empregarlle, editoriais para adoutrinarlle, universidades onde licencialo, etc; pode conseguirse, do modo mellor, a vocación ao Opus Dei.

Como é necesario tanto diñeiro -Nai, eu ao ouro humíllome, el é o meu amante e o meu amado..., que diría Quevedo- reestruturouse a Asociación de Cooperadores porque todos os medios, para unha Obra tan desbaldidora, quédanse curtos. Máis aínda, estívose tratando o tema de aproveitar aos ex membros en bo plan para ben do Opus Dei e estase buscando a fórmula para que a Obra poida apoiarse nos ex membros -o nunca visto!- nomeándolles Cooperadores. Moi de portas dentro, se despacha este tema: a Obra ten que aprender a facer o labor nos lugares onde leva moito tempo e onde hai moitas persoas que foron de Casa, hai que atopar o xeito de apoiarse nestas persoas sen que por iso pareza que a infidelidade á vocación é unha parvada.

Indicouse que de oficio as persoas que deixen o Opus Dei cuasi in oculto, sobre todo se é a iniciativa da Prelatura, sexan nomeados Cooperadores aínda que o interesado non o saiba, a menos que diga que non expresamente. Así se busca dar rendibilidade a tantos que se saen da Obra e conséguense futuros colaboradores; e -mellor que mellor se pode dar a imaxe desa bendita experiencia, que non deixa de ser unha graza especial de Deus: os que abandonan a súa vocación manteñen sempre un agarimo grande á Obra; é lóxico que sigan amando o que amaron.

Abofé, hai que atopar o equilibrio necesario para que as persoas que foron de Casa poidan seguir colaborado coa Obra, é necesario esforzarse en tratarlles ben (sen familiaridades), en que se sentan a gusto. O que pasa é que ese equilibrio non é sinxelo porque ou mandas ao inferno aos que se saíron do Opus Dei, ou che expós a que os que seguen dentro da Obra anímense a irse. En fin, xa se sabe que o peculio ...fai propio ao forasteiro, poderoso cabaleiro é don Diñeiro.

Como o apostolado e proselitismo no Opus Dei deixaron de ser unha aventura divina para converterse, máis ben, ao xénero de suspense e terror; estase insistindo moito noutras cuestións, noutras tarefas ocupacionais para que os membros da Obra que non poidan gastar as súas enerxías no proselitismo -non hai materia prima- teñan algo que facer. No sétimo Congreso da Prelatura de 2002, verbigracia, decidiuse encomendar á Sección de mulleres a tarefa de influír especialmente no mundo da moda e á Sección de varóns influír no mundo do deporte e do cine. Con todo isto chega ás veces a parecer que o Opus Dei atópase ad portas de converterse nunha sociedade mercantil de activismo social.

Da errada campaña de investimento nos 500, pasouse a investir na obtención de supernumerarios novos para encher os Centros o día de mañá, pero parece que os cativiños de San Gabriel tampouco chegan aínda que a finais de 2006 dixésese ad intra a falseade de que ese ano habían pitado máis supernumerarios mozos en Madrid que os que pitaron en 2005 en toda a Rexión. Hai Delegacións nas que en 2006 non ha pitado ningún membro de San Gabriel menor de 40 anos e -de feito- xa non hai convivencias específicas para supernumerarios novos. Fracaso tras fracaso terminamos investindo máis que nunca no imperio económico e material do Opus Dei -marca rexistrada- de Hespaña. Con tantos paus de cego, desorientación, arbitrariedade, contradición nas estratexias, cambios de rumbo repentinos, desordes e despropósitos os Directores de Roma e de Madrid están terminando de rematar á maltreita Rexión de Hespaña do Opus Dei.

Persoalmente son dos que pensan que o afundimento da Prelatura, a crise actual, profunda e irreversible, non se debe a un erro de estratexia senón a algo simple e esencial que falla: os membros da Obra non cren no Opus Dei, desconfían e manteñen as distancias; refúxianse e escóndense da Prelatura porque as razóns da institución non convencen, nin os seus métodos, nin as súas sombras, nin nada. Aínda que ...dá ao agochado baixo a mesa, e ao covarde fai guerreiro -pax in... bello!-, poderoso cabaleiro é don Diñeiro; esta falta de fe no espírito, carisma, revelación da Obra non pode suplirse con diñeiro aínda que se empregue en grandes sumas. Evidente.

Ademais na Obra cambiouse a paternidade polo paternalismo e -por iso tratan aos membros como a párvulos e cando algunha autoridade doutrinal do Opus Dei accede a verter nos nosos oídos algo do licor de sabedoría que chorrea do espírito da Obra... é moito peor. Aínda que agora o Prelado e o Vicario Rexional estean in albis sobre que carreiro seguir en Hespaña, seguro que noutro exabrupto divino achan o non plus ultra do querer dese deus da Obra que o solucionará todo e faranos fieis e felices.

Por todo isto non é de estrañar que haxa quen -breviter faciam- afirme que a Obra está seca, como unha nai incapaz de ter fillos.

http://www.opuslibros.org/nuevaweb/modules.php?name=News&file=article&sid=9517

Sem comentários: