sexta-feira, março 02, 2007

"O neoliberalismo é a morte".

Entrevista a Mons. Pedro Casaldáliga, bispo de Araguaia: "O neoliberalismo é a morte".

Dermi Azvedo (Brasil).
Domingo 25 de febreiro de 2007.

O neoliberalismo é a idolatría da morte, afirma Mons. Pedro Casaldáliga, bispo de Sãou Félix do Araguaia (Mato Grosso, Brasil), nesta entrevista. Como bispo e, xa que logo, como servidor de toda a Igrexa, el establece unha ponte anual entre as comunidades da Amazonia e Centro-Oeste de Brasil e os pobos centroamericanos.

Une, nun só corazón e unha soa esperanza, as angustias e as aspiracións dos indios do Araguaia e dos campesiños de Nicaragua, dos axentes pastorais de Santa Terezinha e dos misioneros do Quiché, en Guatemala. Casaldáliga di que o neoliberalismo profunda o empobrecemento dos pobos da nosa América, ao idolatrar ao deus do mercado. E pide á sociedade que teña vergonza e venza o fame das maiorías.

Brasileiro de adopción, español de nacemento, latinoamericano de honor, Pedro Casaldáliga é unha das personalidades máis representativas da Igrexa dos Pobres en Brasil, en América Latina e no mundo. Misioneiro Claretiano, viño a traballar á Amazonia fai 25 anos. É un dos fundadores do Consello Indixenista Misioneiro (CIMI) e da Comisión Pastoral da Terra (CPT) da Igrexa brasileira.

A ditadura militar intentou cinco veces expulsalo do país. A súa Prelatura foi invadida catro veces en operacións militares. En 1977 foi asasinado a tiros, ao seu lado, o pai Juan Bosco Penido Burnier; el e Pedro protestaban contra as torturas que practicaba a policía contra mulleres presas. Varios dos seus sacerdotes foron apresados e un deles, Francisco Jentel, foi condenado a 10 anos de prisión e expulsado do país. O arquivo da Prelatura foi saqueado e o seu boletín foi editado de forma apócrifa, para incriminar ao bispo.

Pedro foi perseguido tamén polos sectores conservadores da Curia Romana e da Igrexa de Brasil e de América Central. Poeta, é un dos autores da «Misa da Terra sen males» e da «Misa dos Palenques (Quilombos)», con Milton Nascimento e Pedro Terra.


- Cales son os trazos que caracterizan a realidade latinoamericana hoxe?

-A palabra de orde, hoxe, en América Latina, o Caribe e o mundo é «neoliberalismo», coas consecuencias máis dramáticas para o Terceiro Mundo. Non podemos esquecer que o neoliberalismo continúa sendo o capitalismo. Ás veces esquécese isto.

Preguntáronme varias veces, nesta viaxe, que pode dicir ou facer a Igrexa ante o neoliberalismo. Eu, recordando os consellos dos nosos antigos catecismos («contra preguiza, dilixencia; contra gula, abstinencia.») respondín: «contra o neoliberalismo, a sempre nova liberación».

Destaquei que o neoliberalismo é o capitalismo transnacional levado ao extremo. O mundo convertido en mercado ao servizo do capital feito deus e razón de ser. En segundo lugar, o neoliberalismo implica a desresponsabilizazón do Estado, que debería ser o axente representativo da colectividade nacional. E axente de servizos públicos.

Ao desresponsabilizar ao Estado, de feito se desresponsabiliza a sociedade. Deixa de existir a sociedade e pasa a prevalecer o privado, a competencia dos intereses privados.

A privatización non deixa de ser o extremo da propiedade privada que, de privada, pasa a ser privativa e que, de privativa, pasa a ser privadora da vida dos outros, das maiorías. A privatización é privilexización, a selección dunha minoría privilexiada que, esa si, merece vivir, e vivir ben.

Esta é doutrina dos teólogos do neoliberalismo: o 15% da humanidade ten dereito a vivir e a vivir ben; o resto é o resto. Ao contrario do que di a Biblia, de que é o resto de Israel, resto de pobres, quen debe abrir camiños de vida e de esperanza para as maiorías.

O neoliberalismo é a marxinación fría da maioría sobrante. Ou sexa, saímos da dominación cara á exclusión. E, como se adoita dicir, hoxe ser explotado é un privilexio, porque moitos nin sequera alcanzan a «condición» de explotados, xa que non teñen nin emprego. Estamos vivindo entón o que se chama un «malthusianismo» social, que prohibe a vida das maiorías.

O neoliberalismo é tamén a negación da utopía e de toda posible alternativa. É coñecida a expresión de Fukuyama: o «fin da historia», o non vai máis da historia.

É tamén a mentira institucionalizada, con base na modernidade, da técnica, da liberdade e da democracia. Belos nomes que deberían ter o seu auténtico valor, pero que son manipulados e terxiversados. Trátase dunha modernidade que xa é postmodernidade, no Primeiro Mundo, e unha técnica que é posta como valor absoluto, en función do lucro e unha pseudoliberdade e unha pseudodemocracia.

En América Latina saímos das ditaduras para caer nas «democraduras». É bo recordar a palabra lúcida do teólogo español González Faus -que xa veu varias veces a América Latina- ao dicir que, así como o colectivismo ditatorial é a dexeneración da colectividade e a negación da persoa, o individualismo neoliberal é a dexeneración da persoa e a negación da comunidade. O individualismo egoísta dexenera a persoa, que, por definición, debería ser relación e comprementación cos outros. Este individualismo neoliberal é, pois, a dexeneración da comunidade, que é participación e compartimento.

Como Igrexa, como cristiáns, diante desta besta fera do neoliberalismo, é necesario que proclamemos e promovamos o servizo do Deus da Vida.

Hoxe, máis que nunca, a Teoloxía da Liberación, a Pastoral da Liberación e a Espiritualidade da Liberación, proclaman, afirman e celebran e practican o Deus da Vida. Trátase tamén de promover a responsabilidade e a corresponsabilidade das persoas e das institucións sociais e da propia Igrexa, a todos os niveis. O mandamento de Xesús vivido na vida diaria, política e institucionalizada. A opción polos pobres, moi definida polas maiorías. Xesús mesmo formúlaa dicindo: «vin para que teñan vida e téñana en abundancia».
E a afirmación da utopía, que reforza a esperanza na acolleita e no servizo, xa, aquí e agora, estimulando e posibilitando a presenza e a acción dos novos suxeitos emerxentes (o mundo indíxena, o mundo negro, a muller, a mocidade), o protagonismo dos laicos -como dixo Santo Domingo- e o protagonismo dos pobres. Esta é a política do Evanxeo de Xesús.

A verdade fainos libres, e a transparencia de vida debe aparecer como testemuño. En termos de Igrexa, isto tradúcese moi ben na Teoloxía e na Espiritualidade da liberación, nas comunidades de base, nas pastorais específicas que actúan nesas franxas máis prohibidas e máis marxinadas, pola Biblia nas mans do pobo. Pola Pastoral da Fronteira, a Pastoral da Consolación e a Pastoral do Acompañamento.

E tamén, máis recen, pola Pastoral da Sobrevivencia, sen caer no pragmatismo asistencialista que podería facer novamente que o pobo esquecese as estruturas, as causas, os dereitos.

Chamoume a atención (e vou dicilo con simplicidade, respecto e liberdade de espírito) que un sacerdote español que veu a Honduras dixo a un grupo de membros do movemento do neocatecumenado: as tres grandes tentacións para a Igrexa de Deus en América Latina hoxe son o nacionalismo, a inculturación e a ecoloxía.

Eu interpreteino así: se o nacionalismo incomódame é porque estou defendendo o transnacionalismo; se a inculturación incomódame é porque continúo defendendo o colonialismo; se a ecoloxía incomódame, é porque defendo o capitalismo depredador.

O propio documento de Santo Domingo aconsella aos movementos neoconservadores que participen na Pastoral de Conxunto e non sexan, de feito, neocolonizadores. A inculturación é o gran desafío para a Igrexa en América Latina e no Terceiro Mundo. Trátase desa encarnación nas culturas, nos procesos, na realidade do noso pobo.

Vin por aí unha camiseta coa inscrición: «501». Ou sexa, comezamos xa outros 500 anos doutro signo. Social, política, cultural e eclesiasticamente, queremos que así sexa.

- América Latina vive un novo período de eleccións presidenciais en varios países (Bolivia, Uruguai, Paraguai, Brasil, Guatemala, El Salvador, Arxentina e outros). Estas eleccións veñen sucedéndose practicamente desde o poder colonial. Que implican de desafío?

- As eleccións son moi publicitarias e dependen en gran parte de redes de televisión que fan as eleccións. Hai unha decepción bastante xeneralizada con relación aos políticos. Todas as persoas conscientes piden outros políticos. Os partidos están desprestixiados, en moitos lugares. Moitos sectores queren ata prescindir dos partidos. Pensan máis en alianzas de tipo movemento popular. Tampouco podemos caer no perigo de diluír a conciencia, a resistencia e a organización, e seguir dominados por forzas que teñen nas súas mans o diñeiro, os medios de comunicación e os postos políticos.

Pero non hai dúbida de que, baixo o poder do capital neoliberal, representado polo FMI e polo Banco Mundial, a alianza deses políticos de marketing, ao servizo do mesmo neoliberalismo e ante a impotencia de amplos sectores das forzas populares, é de temer que se repitan, con algúns retoques, as eleccións de anos anteriores e ata de séculos atrás, como vostede sinala.

A táctica en todas partes é a mesma. As promesas, os programas, acaban sendo os mesmos. Todos os partidos coñecen moi ben as necesidades do pobo e saben programar teoricamente solucións. Por outra banda, recentemente chamou a atención do mundo enteiro que Cuba vote significativamente en favor de Fidel. Lin comentarios de medios de comunicación de Europa -antes das eleccións cubanas- prognosticando que Fidel sufriría unha derrota. Cuba está mal economicamente, disto non hai dúbida, pero os cubanos ven o que ocorre aos seus veciños neoliberais e non queren perder as conquistas básicas da Revolución, en educación, en saúde, en participación popular.

- Sobre Cuba, que actitude pensa vostede que os cristiáns debemos asumir ante a situación dese país, neste momento?

- Debemos continuar condenando, abertamente, o bloqueo económico a Cuba. É algo totalmente inxusto e inicuo. É simplemente un xesto de prepotencia e de orgullo imperial de Estados Unidos.

En segundo lugar, debemos axudar ao propio pobo cubano e aos seus dirixentes a irse abrindo tamén a aspectos formais da democracia. Debemos, antes de nada -e a historia seguirá agradecendo sempre isto- a actitude firme, coherente de antiimperialismo da Revolución Cubana.

E debemos ir posibilitando, entre todos, a integración latinoamericana dun modo alternativo. Nin o MerCoSur (Mercado Común do Cono Sur), nin o NACLA (Tratado de Libre Comercio de América do Norte, Canadá e México). México estao pasando mal. Moitos empresarios tiveron que pechar as súas empresas. O bispo de Chiapas, Mons. Samuel Ruiz, díxome que se pode prever calquera tipo de insurrección no país. Xa se chegou ao extremo de importar leite de Australia.

- Que pensa vostede da débeda externa, que parece esquecida ata por parte dos partidos progresistas?

- A débeda externa continúa sendo a sangría dos nosos pobos. Segue sendo o goberno real das nosas democracias. Non son as nosas Constitucións as que mandan; é a débeda externa.

Os presidentes e os ministros de facenda dos nosos países son representantes do FMI. A débeda externa, co pago dos intereses, é o que condiciona os salarios, os servizos públicos.

Mentres non resolvamos este problema, é practicamente imposible imaxinar unha economía democrática nos nosos países de terceiro mundo. E, evidentemente, non será o neoliberalismo o que resolva o problema da débeda externa

http://piensachile.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2113&Itemid=14

Sem comentários: