sexta-feira, abril 11, 2008

Maryam Firouz, a 'princesa vermella' de Irán

Foi precursora do movemento feminista no século XX
Angeles Espinosa / El País.
Coa morte de Maryam Firouz, o pasado 23 de marzo en Teherán aos 94 anos, desapareceu a última das sobreviventes do movemento feminista iraniano da primeira metade do século XX. Esta precursora naceu princesa Maryam Farman Farmayan en 1914, pero as súas conviccións comunistas levárona a substituír os apelidos familiares, que consideraba excesivamente aristocráticos, polo nome do seu avó.
Os seus pais, o príncipe Abdolhosein Mirza Farman Farmayan e a princesa Batul, déronlle unha educación esmerada, pero convencional. Só o nome da escola francesa de Teherán onde estudou, Juana de Arco, ten algunha relación coa que sería a súa traxectoria vital como activista dos dereitos da muller.
Un primeiro matrimonio concertado aos 16 anos fracasou á vez que Maryam evolucionaba intelectualmente cara ao marxismo. Quedaron dúas fillas, Afsar, falecida con anterioridade, e Afsaheh, que a acompañou ata a súa morte. Pouco logo do seu divorcio, afiliouse ao Tudeh, o partido comunista de Irán, fundado en 1941. Por iso é polo que a prensa da época denominásea a princesa vermella, para consternación da súa familia. Foi unha pioneira, xa que o Tudeh prohibiu inicialmente a militancia de mulleres.
Foi nas reunións do partido onde coñeceu ao que ía ser o seu segundo marido, o arquitecto Nureddin Kianuri, outro radical da alta burguesía que daba clases na Universidade de Teherán e que pronto chegaría a ser membro do comité central. Maryam concentrouse na situación das mulleres e fundou o á feminina do grupo. A súa casa converteuse por entón nun centro de reunións políticas e literarias. Ata alí acudían os intelectuais de esquerdas iranianas.
Tanto ela como o seu marido participaron activamente nas revoltas de 1953, que obrigaron a fuxir ao sah pola súa oposición a nacionalizar o petróleo. Tras o golpe de estado contra o primeiro ministro Mosadegh, que impulsaron Wáshington e Londres en agosto dese ano, o matrimonio viuse obrigado a pasar á clandestinidade e finalmente a exiliarse en Europa do Leste.
Maryam aproveitou para obter un doutoramento en lingua e literatura francesas, e traballou como profesora de francés en Berlín Oriental e Leipzig. No entanto, proseguiu as súas actividades políticas traballando coas mulleres iranianas no exilio. Iso valeulle un par de xuízos en rebeldía, o segundo dos cales condenouna a traballos forzados para sempre a principios dos anos sesenta.
Só tras a revolución islámica de 1979, Maryam e o seu marido (para entón secretario xeral do Tudeh) atrevéronse a regresar a Irán. Os comunistas foron un dos numerosos grupos que apoiaron o derrocamento do sah. Así que nun primeiro momento tras a chegada ao poder do aiatolá Jomeini puideron traballar con liberdade e Maryam dirixiu a Organización Democrática de Mulleres de Irán.
O espellismo durou pouco tempo. En febreiro de 1983, ambos foron detidos e encarcerados. Dous meses máis tarde, o partido era ilegalizado e a maioría dos seus militantes, executados. Só a enfermidade de Maryam, en cuxos 70 anos fixo madeixa a prisión incomunicada, levou ás autoridades a conmutar o seu encarceramento polo arresto domiciliario. Un ano despois permitiron que se lle unise o seu marido coa condición de que nunca falaría á prensa. Aínda así, escribiu unha carta aberta a Jomeini na que relatou os malos tratos e torturas que ambos sufriron mentres estiveron detidos.
A súa morte, en 1990, foi un duro golpe para Maryam, quen a pesar da súa idade sempre mantivo o seu interese pola política. De feito, apoiou os recentes esforzos das mozas feministas iranianas para unir a relixiosas e laicas nunha fronte común pola igualdade.

http://www.elpais.com/articulo/Necrologicas/Maryam/Firouz/princesa/roja/Iran/elpepinec/20080406elpepinec_1/Tes

Sem comentários: