terça-feira, abril 22, 2008

OS AVIÓNS DE LEÓN NON CHEGARON

Oíanse no Arsenal os primeiros tiros. O capitán de radio Manuel Besteiro e o radiotelegrafista Miras, de servizo na estación radiogonométrica, informaron a Madrid da declaración do estado de guerra. Benjamín Balboa comunicou ás dotacións que os mandos quedaban desposuídos da súa autoridade:

"Con esta data son baixa nos graos con perda de todos os seus dereitos, os xenerais, xefes e oficiais desa Base naval, quedando relevado de toda obediencia e subordinación o persoal de inferior categoría. Dos servizos que con este motivo queden abandonados encargaranse as persoas de probada lealdade. Desta orde darase lectura ao persoal de buques e dependencias, colocándoa en lugar visible".

A loita careceu de dirección e de unidade. Os facciosos tiñan un plan de operacións e mandos que sabían o que querían, porque para iso preparáronse. Os republicanos, sorprendidos, non en canto aos feitos, senón en canto ás medidas de previsión, combateron dun xeito desarticulado.

Desde o ano 33 estaba amarrado nun dos diques da dársena o acoirazado "España", cun terzo da súa dotación. O cruceiro "Cervera", limpaba fondos e reparaba lixeiras avarías na máquina. O primeiro achábase desarmado; o segundo, en dique. Os cabos do “Cervera" e o seu comandante Sánchez Ferragut calcularon mal as súas forzas, con elas podían dominar aos xefes e oficiais rebeldes do cruceiro, non ao inimigo exterior que ocupaba mellores posicións. Donos do Arsenal os insurxentes, pola traizón de Infantería de Mariña, esta emprazou metralladoras nos edificios inmediatos ao dique e nas murallas, coas que impediu a manobra de pór á boia o cruceiro. Os artilleiros do "Cervera", sen outra protección que un mantelete, abrazáronse aos canóns e dispararon as bocas do 15, que desaloxaron a Comandancia, cuxas forzas seguiron bloqueando a saída do Arsenal desde o paso do Cantón. O tenente de navío Carlos Núñez do Prado desembarcou unha compañía do "España" para ocupar as rúas. Os mariñeiros mataron ao tenente. Dentro do acoirazado exterminábase ao mesmo tempo aos mandos rebeldes: capitán de fragata Francisco Vázquez de Castro, comandante interino capitán Antón e tenentes Pedrosa e Cañizares, o primeiro morto, gravemente ferido o segundo e os últimos prisioneiros.

Para atacar aos leais do "España" enviáronse do cuartel de mariñeiría dúas compañías, co capitán de corveta Santiago Antón e os tenentes Manuel Estrada e Patricio Montojo. Das Escolas saíu outra compañía ao mando do tenente de navío Díaz Pache. A primeira sección da primeira compañía abriu fogo contra os republicanos; a segunda sección volveu os fusís contra os seus xefes e matou a Estrada e feriu a Santiago Antón e a Luís Suances. A compañía de Montojo parapetouse na azotea de Artillería e disparou unha peza de desembarco; os mariñeiros non permitiron que disparase por segunda vez. Inutilizaron a peza e levaron prisioneiro a un dos seus xefes, Guillermo Arnaiz.

Das compañías sacadas do cuartel, todos os seus elementos uníronse aos leais, menos un grupo de trinta homes que se fixo forte nas portas do dique e impediu que os republicanos do Arsenal unísense aos obreiros da poboación.

As forzas da Comandancia facían imposible o paso pola pasarela que unía o acoirazado con terra. Avanzada a noite, sóubose no Arsenal de cuxo mando fíxose cargo o traidor Francisco Moreno, que o exército de terra dominaba a cidade. Na loita participan os obreiros da Maestranza, que acosan aos facciosos da Comandancia e de Capitanía. O maestre Muiños, o cabo Corredaguas, o auxiliar Manuel Muñoz e Manso e Seoane, todos das Brigadas de instrucción, combaten cos felóns da Escola de maquinistas, dos Talleres e das dependencias de Delineación e Chumbeiros.

O radiotelegrafista Miras chama a Madrid.

Avisamos a León para que vos envíen avións- contesta Madrid.

Sucios de carbón, os fogueiros disparan empoleirados aos paos do "España"... Preténdese dar auga ao dique. Durante o día, os rebeldes impediron a manobra do Parque de Bombas. Os que agora intentan pór á boia o cruceiro, son inexpertos e botan a pique o barco porta. O "Cervera" xa non poderá saír á mar. Menos o destructor "Velasco", todos os buques quedos no Ferrol mantéñense leais. No transporte "Contramaestre Casado", os mariñeiros encerraron aos oficiais nas súas cámaras.

-A miña xente é boa- dicía o comandante do "Velasco" ao comandante do Xauen"-. Son recomendados e non lles permito que dean a lavar a súa roupa ás lavandeiras asociadas, senón ás monxas oblatas.

Alcanzado polo lume do "Cervera", o "Velasco" alzou bandeira branca.

Sánchez Ferragut esixiu a rendición. Os seus emisarios foron encerrados no pañol de pinturas do destructor, onde pereceron por asfixia.

Que importa que o condestable Dionisio Mouriño forme unha compañía de desembarco? Mouriño morre dun disparo e os restos da columna son aniquilados. Prisioneiro no dique, o cruceiro resiste. a Base de Marín envía os seus hidros, que bombardean a dársena e arroxan proclamas.

E a aviación republicana?

Os pilotos do aeródromo leonés metéronse tamén na charca facciosa e Madrid non pode socorrer aos mariñeiros do Ferrol.

Empezan a escasear as municións. O xefe da Base, Indalecio Núñez, invita ao cruceiro a renderse coa promesa de que non haberá represalias. Salvador Moreno é o mensaxeiro do vencedor. Chega ata o comandante entre dúas filas de fusís. "¡Fillos meus!", di aos mariñeiros, aos que observa con ollos crueis e desconfiados de raposo.

Sánchez Ferragut levanta un acta de entrega do buque. O condestable Angel Ramonde pégase un tiro. Cando á noitiña do día 21, os dirixentes da Casa do Pobo evadíanse, mentres Infantería de Mariña, co puño no alto, apoderábase do Concello, viron a bandeira branca izada no "Cervera"... O cabo fogueiro "Coruña", aínda prolongou a resistencia con douscentos homes. Ás seis da mañá do día 22, os canóns do "Cervera rendían ao España.

Dos buques ancorados, salvouse o gardacosta "Xauen". A mariñeiría apresou ao comandante e logrou chegar a Tánxer. O torpedeiro 2 entrou sen carbón na ría de Pontedeume e invitou ao seu comandante a que se descalzara e saltase a terra. Toda a súa dotación, menos un torpedista, foi fusilada; outro torpedista, Antonio Fontes, preferiu aforcarse. O torpedo 7 fuxiu así mesmo. En Viveiro apresárono; a súa dotación correu o mesmo destino que a do torpedeiro 2.

Cesou a loita no Ferrol, logo dunha batalla de dous días e de cambiar douscentos mil disparos. As tropas desfilan polas rúas; levan a bandeira republicana á que cada día enrolan un pouco a franxa morada ata facela desaparecer. No Ferrol estaba a salvación da República. Sen O Ferrol, o inimigo tivese que traer a pé polo mar ás súas forzas de choque. Perdeuse Ferrol e perdéronse Galiza e España.

Setenta e dúas horas necesitaron as ambulancias para retirar das rúas e do Arsenal os cadáveres dos mariñeiros.

A dotación do "Cervera", co seu comandante Ferragut, é exterminada case na súa totalidade, o mesmo que a do "España". Sen formación de causa fusílase aos radiotelegrafistas Besteiro, Miras e Manso. Fusílase ao vello Azarola e aos combatentes das Brigadas de instrucción. Obrígase aos obreiros do Arsenal a que asistan aos fusilamentos na Punta do Martelo, a antiga entrada da dársena. Aos concelleiros condúceselles coas mans atadas entre soldados de Infantería de Mariña. Fusílaselles a todos, menos ao alcalde Santamaría que puido fuxirse por unha pequena ventá da prisión.

As músicas militares acompañan aos condenados á morte e volven das execucións con alegres pasodobres.

A represión esténdese ao campo. Os mortos non caben nos cemiterios. Hanse de abrir fosas de cinco metros, ás que se arroxa aos fusilados desposuídos dos seus reloxos e carteiras. Polas mañás, na rúa Real, os ferroláns con vida len nas páxinas de "El Correo Gallego": "Hoxe ao amencer, foron pasados polas armas..." A lista dos condenados é enviada ao xornal a noite anterior.

O xeneral Vela, encargado de instruír a causa aberta polo franquismo, detén ao xefe da Base e procésao e desterrado por cumprir o pacto co comandante do "Cervera". Ferragut morre fusilado e os seus asasinos róubanlle o reloxo e o anel de voda. A viúva reclámaos e contéstanlle que o seu marido obsequiounos voluntariamente ao Movemento.

Pero a morte militar e fascista non atopara aínda ao seu mellor servidor, Victoriano Suances, capitán da Garda civil, fillo do almirante Suances, xefe da Base Naval o ano 1934. Ao vello Suances quedáballe por esta época unha medula desfiada; asinaba e falaba con dificultade. Pai de catorce fillos, ao nacerlle o que fixo quince, arroxouse polo balcón da Axudantía Maior. Implorando conseguiu o ingreso da súa camada no Exército e na Mariña. Victoriano preferiu facer carreira na Garda civil. Achábase detido en Barcelona.

Posto en liberdade quen sabe por quen, pasou a Francia e regresou ao Ferrol, onde lle nomearon delegado de Orde pública. Con esa autoridade, Victoriano Suances redactaba as listas dos "paseables", ás que puña o visto e prace o novo xefe da Base, Luís Castro. O capitán civileiro conducía aos "paseables" nun camión bautizado co nome de "La Rondalla". Para matar, o capitán só necesitaba que a víctima fose vermella, e para considerala vermella, facía falta que alguén o declarase. O xeneral Francisco Franco non pedía máis ao aplicar a súa xustiza aos veciños do pobo en que el malnaceu.

Uns asasinos os falanxistas, e os señores dos casinos de cabaleiros, e a Garda civil, e os párrocos rurais, e os expresidiarios, e o Tercio, e os mouros e as señoras do Comité de señoras, e os señoritos, e os bispos, e os arcebispos, e os sancristáns... e ata o Papa que os bendicía. Pero, e os xenerais? Como o "Chipé" de Cartaxena, eran os Chipés do Exército sublevado, con Franco como xefe de todos os "Chipés". Nas mortes e nos crimes da masa pode haber ás veces inconsciencia e crueldade. Nos crimes ordenados polo "mandamáis" rebelde, houbo mariconería; descóbrese a tara do invertido. Na escola de maquinistas había unha piscina. Victoriano Suances mandaba traer ás mulleres daqueles a quen ninguén acusaba, colocábaas de costas e dáballes un empurrón; saltaba el detrás en traxe de baño, mergulláballes a cabeza debaixo da auga e aos primeiros síntomas de asfixia preguntáballes:

"É certo que o teu marido é comunista?" Se non contestaban ou o facían negativamente, volvía meterlles a cabeza na auga. Ás dúas ou tres inmersións, as mulleres acababan dicindo que si. E comentaba Suances:

-Fusílanse eles mesmos.

Coas gargantas roucas de chamarlles asasinos, as viúvas acudían aos cemiterios con brazadas de flores vermellas.

O mellor auxiliar de Suances foi un garda civil do Miño -no Ferrol non esqueceron o seu nome-. Conducía aos detidos por parellas ao monte, amarrábaos a unha árbore e disparáballes a pistola no ventre. O garda sentábase fronte a eles, acendía un cigarro e contemplaba as agonías.

E que ferrolán poderá esquecer o terror do Ferrol, o capitán xeral Castro Arizcun? Alborotador, ladrón... Nos primeiros meses da guerra descubriuse un complot no "Cervera". Condenouse á morte a dous mariñeiros. O Capitán xeral mandou formar o persoal do Departamento para que asistise aos fusilamentos. E ao caer os dous mariñeiros, empuxou os cadáveres co pé e chuspiulles:

-Isto faise para exemplaridade.

Que era isto, o fusilar ou o pisotear e chuspir aos mortos?

¡Castro Arizcun, "Castrosaurio", o terror!

O destructor "José Luís Dez", pasado o Estreito, empeñara combate. "Castrosaurio" asomouse ao balcón de Capitanía e púxose a gritar:

-¡Os vermellos menten, menten...!

Torcéuselle o morro e desplumouse cun ataque de hemiplexía. O día da caída de Xirona acabouse a vida do energúmeno. Os ferroláns cantáronlle:

"Barcelona matouno e Xirona enterrouno".

Hai que facer memoria e non perdela. Por falta de memoria aínda non nos limpamos a roña que deixaron na historia de España os avós e os pais dos traidores de hoxe.

E aqueloutro epiléptico mental, Rendueles, auditor de Mariña que, farto de sangue, soltou a súa última baba ao caer morto repentinamente cando asinaba a súa 469 sentenza de morte?

¡Eses miserables que todo esquéceno e piden esquecemento, porque aspiran a que tamén se esquezan as súas miserias!

"La Rondalla" do capitán Suances continuou facendo viaxes. Nesa hora non houbo diferenzas; os mortos morrían todos pola mesma causa. Nesa hora e nas que seguiron, cando o noso pobo defendía sen armas os principios eternos e era vencido polos rebeldes armados. Como en Vigo, Pontevedra, Ourense e Tui. Como o sería na Coruña.

La escuadra la mandan los cabos. Manuel D. Benavides. Ediciones Roca. México 1976. (reimpresión do orixinal de 1944).

Sem comentários: