segunda-feira, outubro 06, 2008

Shreeya xa é deusa con seis anos

O poder maoísta nomea a unha nena como "reencarnación de Durga" e rompe toda atadura co rei destronado

Bhaktapur, unha pequena cidade de soño ao pé do Himalaya nepalí, conta cunha nova deusa vivente: unha nena de seis anos, que é a primeira "reencarnación de Durga" que non foi elixida polo sacerdote achegado á Monarquía de Nepal. Foi designada polo actual Goberno maoísta, de ideoloxía atea, dando así o último puntapié aos resquicios de poder que lle quedaban a Gyanendra, o rei destronado en maio deste ano.


Shreeya Bajracharya foi consagrada o domingo pasado, vestida de dourado e vermello, e rodeada por sacerdotes, incenso e lámpadas de aceite. Miles de devotos que profesan unha mestura de hinduísmo e budismo puideron admirar á nova divindade.


A pequena é a cuarta de cinco fillos dunha parella de campesiños. E foi separada da súa familia e a súa choza fronte ao sementado de patacas, para vivir atendida por varias serventes no templo da cidade. De aí só sairá tres ou catro veces ao ano, con ocasión de cerimonias relixiosas. Así, ata que lle chegue a menstruación e deixe de ser considerada un ser divino. Entón será elixida outra deusa vivente ou kumari.


As kumaris son o centro da vida da comunidade e supoñen unha gran atracción turística. Non hai unha explicación sobre a tradición de adorar a nenas como deusas, pero entre as lendas cóntase que a deusa Durga constantemente se reencarnaba nunha nena. Créese que xurdiu durante o reinado de Jaya Prakash, membro da dinastía Malla, que reinou entre os séculos XII e XVIII.

"Quero ser enfermeira", atinou Shreeya a dicir timidamente, pero con encanto infantil, tras seu santificación. Foi a súa resposta á pregunta de que quere ser no futuro, cando volva ás súas orixes terreais. Os encargados de coidala só din que á pequena deidade gústalle comer galletas e arroz inflado, un luxo difícil nos seus días no campo.


"Ten moitas virtudes, como os seus grandes ollos e as súas pestanas rizadas: xusto como as vacas", explica telefónicamente Keshab Shrestha, que encabeza a fundación elixida polo Goberno para designar a esta kumari. Un xornalista local, Metrika Poudel, explica que a nena non é dunha familia especial nin ten relación algunha co Goberno: "Só querían marcar unha diferenza ao elegirla".


E o curioso está xustamente aí. Que trala conversión de Nepal nun país secular -era unha monarquía hinduista-, sexan os ateos maoístas os que seguen perpetuando as tradicións relixiosas intimamente ligadas á monarquía que reinou durante 239 anos no país.


Os ex guerrilleiros maoístas e o seu Partido Comunista de Nepal, vencedores das eleccións celebradas en abril pasado, conduciran unha sanguenta guerra civil para destronar ao rei. E agora non queren -ou non lles convén- arrincar de raíz as tradicións ás que a dinastía estaba intimamente ligada: o mesmo rei veneraba ás kumaris e o sacerdote real era quen escollíaas. O xiro dos maoístas foi pequeno pero estratéxico: aceptan ás deusas viventes, pero as van elixir eles.


"Imos continuar con esta tradición por respectar os sentimentos da xente. Queremos mellorar a sociedade e que se volva moderna e científica, onde a relixión desempeñe un papel moito menos importante. Pero romper coa tradición é imposible, debe facerse gradualmente". Así explícao, con diplomacia, o ministro nepalí de Cultura, Gopal Chiranti, ao teléfono desde Katmandú. Da súa carteira depende a fundación que en adiante escollerá ás deidades viventes.


E é que os poucos meses que levan os maoístas no poder parecen haber sido suficientes para aprender que tocar a vea relixiosa pode ter graves consecuencias. Só unha semana antes da elección da nova kumari, os nepalís se amotinaron durante días contra o Goberno cando este deixou de dar diñeiro aos templos para que comprasen animais destinados ao sacrificio no Festival do Indrajatra. A policía dispersou aos manifestantes, que o queimaron todo ao seu paso.


"O Goberno sabe que agora non lle convén perder popularidade: ten a obriga de cumprir coa recuperación de Nepal e con todas as promesas que fixo tras manter unha década ao país en xaque coa guerra", comenta o analista político Yogruach Gimire.


Sen embargo, hai outro importante sector liberal da comunidade en contra do sistema das kumaris, liderado polos activistas de dereitos humanos. Incluso lograron que a Corte Suprema solicite ao Goberno que vele polo cumprimento dos dereitos das nenas. "Pero aínda se fixo pouco ao respecto", explica Subodh Pyakurel, director do Centro de Servizos dos Sectores Informais, unha das ONG para os dereitos humanos máis recoñecidas en Nepal e que pide a abolición das deusas viventes.


As kumaris non levan unha vida común: están illadas de toda relación humana normal, sen acceso á educación. Tampouco viven coa súa familia. "Xustificándoo pola veneración que se lles profesa, se prívaas dunha infancia normal. Ademais, cando termina o seu reinado, existe a crenza de que trae mala sorte casar con elas", explica Pyakurel.


En Nepal hai tres kumaris, unha por cada templo das cidades máis importantes do val de Katmandú (a do mesmo nome, Bhaktapur e Patán). Para ser deusas, as nenas teñen que ser maiores de catro anos e cumprir con 32 requirimentos físicos. "Deben ter unha boa postura, un bonito cor de ollos, unha dentadura correcta e unha voz melódica", conta Chunda Bayara, profesora da Universidade de Nepal. Ademais, o seu horóscopo debe ser considerado favorable para o benestar da comunidade.


O grupo de nenas que pasou esta selección de probas físicas é levado a unha habitación escura na que colgan cabezas de animais mortos e homes con máscaras terroríficas bailan ao seu redos facendo ruídos estremecedores. A que será deusa vivente superará esa proba sen o menor susto.


A elección da primeira deusa dos maoístas non viño, como tradicionalmente ocorría, coa menstruación e puberdade de seu antecesora. Neste caso, Sajani Shakya foi despojada da condición de deidade tras unha gran polémica. A kumari desatou a ira do sacerdote local e dos conservadores cando visitou Estados Unidos para promocionar unha película sobre o sistema das deusas viventes. O cal foi considerado un grave insulto ás tradicións... e tivo que deixar o reinado que exercera durante nove anos.


O último rei de Nepal, o destronado Gyanendra Bir Bikram Shah Dev, fixo a súa primeira aparición pública o mércores pasado, xusto nun templo de Bhaktapur. É a primeira vez que se lle ve tras exiliarse nunha casa no alto dunha montaña que lle deu o Goberno. Desexou o equivalente a "feliz Nadal" e expresou un único anhelo: "Que todos os nepalís teñan paz e prosperidade"


http://www.elpais.com

Sem comentários: