quarta-feira, dezembro 17, 2008

A superioridade do capitalismo

Que é unha crise capitalista?

Vexamos en primeiro lugar o que non é unha crise capitalista.

Que haxa 950 millóns de famentos en todo o mundo, iso non é unha crise capitalista.

Que haxa 4.750 millóns de pobres en todo o mundo, iso non é unha crise capitalista.

Que haxa 1.000 millóns de desempregados en todo o mundo, iso non é unha crise capitalista.

Que máis do 50% da poboación mundial activa estea subempregada ou traballe en precario, iso non é unha crise capitalista.

Que o 45% da poboación mundial non teña acceso directo a auga potable, iso non é unha crise capitalista.

Que 3.000 millóns de persoas carezan de acceso a servizos sanitarios mínimos, iso non é unha crise capitalista.

Que 113 millóns de nenos non teñan acceso a educación e 875 millóns de adultos sigan sendo analfabetos, iso non é unha crise capitalista.

Que 12 millóns de nenos morran todos os anos por mor de enfermidades curables, iso non é unha crise capitalista.

Que 13 millóns de persoas morran cada ano no mundo debido á deterioración do medio ambiente e ao cambio climático, iso non é unha crise capitalista.

Que 16.306 especies estean en perigo de extinción, entre elas a cuarta parte dos mamíferos, non é unha crise capitalista.

Todo isto ocorría antes da crise. Que é, pois, unha crise capitalista? Cando empeza unha crise capitalista?

Falamos de crise capitalista cando matar de fame a 950 millóns de persoas, manter na pobreza a 4.700 millóns, condenar ao desemprego ou a precariedade ao 80% do planeta, deixar sen auga 
ao 45% da poboación mundial e ao 50% sen servizos sanitarios, derreter os polos, denegar auxilio aos nenos e acabar coas árbores e os osos, xa non é suficientemente rendible para 1.000 empresas multinacionais e 2.500.000 de millonarios.


Por que o capitalismo é “superior”?

O que demostra a superior eficacia e resistencia do capitalismo é que todas estas calamidades humanas -que invalidarían calquera outro sistema económico- non afectan á súa credibilidade nin lle impiden seguir funcionando a pleno rendemento. É precisamente a súa indiferenza mecánica a que o volve natural, invulnerable, imprescindible. O socialismo non sobreviviría a este desprezo 
polo ser humano, como non sobreviviu na Unión Soviética, porque está pensado precisamente para satisfacer as súas necesidades; o capitalismo sobrevive e ata se robustece coas desgrazas humanas porque non está pensado para alivialas. Ningún outro sistema histórico produciu máis riqueza, ningún outro sistema histórico produciu máis destrución. Basta considerar en paralelo estas dúas liñas -a da riqueza e a da destrución- para ponderar todo o seu valor e toda a súa magnificencia. Esta dobre tarefa, que é a súa, faia mellor ca ninguén e nese sentido o seu triunfo é inapelable: que haxa cada vez máis alimentos e cada vez máis fame, máis medicamentos e máis enfermos, máis casas baleiras e máis familias sen teito, máis traballo e máis parados, máis libros e máis analfabetos, máis dereitos humanos e máis crimes contra a humanidade.

Por que temos que salvar iso? Por que ten que preocuparnos a crise? Por que nos convén atoparlle unha solución? As vellas metáforas do liberalismo reveláronse todas mentiras: a “man invisible” que harmonizaría os intereses privados e os colectivos conta moedas nunha cámara blindada, o “goteo” que irrigaría as capas máis baixas do subsolo apenas se é capaz de encher a cunca dunha man, o “ascensor” que baixaría cada vez máis de présa a rescatar xente da planta baixa quedouse coas portas abertas no piso máis alto. As solucións que propón, e aplicarán, os gobernantes do planeta aceptan, en calquera caso, a lóxica inmanente do beneficio ampliado como condición de supervivencia estrutural: privatización de fondos públicos, prolongación da xornada laboral, despedimento libre, diminución do gasto social, desgravación fiscal aos empresarios. É dicir, se as cousas non van ben é porque non van peor. É dicir, se non son rendibles 950 millóns de famentos, haberá que dobrar a cifra. O capitalismo consiste niso: antes da crise condena á pobreza a 4,700 millóns de seres humanos; en tempos de crises, para saír dela, só pode aumentar as taxas de ganancia aumentando o número das súas vítimas. Se se trata de salvar o capitalismo -coa súa enorme capacidade para producir riqueza privada con recursos públicos- debemos aceptar os sacrificios humanos, primeiro noutros países lonxe de nós, despois quizá tamén nos barrios veciños, despois ata na casa de en fronte, confiando en que a nosa conta bancaria, o noso posto de traballo, a nosa televisión e o noso ipod non entren no sorteo da superior eficacia capitalista. Os que temos algo podemos perdelo todo; convénnos, xa que logo, volver canto antes á normalidade anterior á crise, aos seus mortos en-outra-parte e aos seus desgraciados sen-ningunha-esperanza.


Un sistema ou un virus?

Un sistema que, cando non ten problemas, exclúe dunha vida digna á metade do planeta e que soluciona os que ten ameazando á outra metade, funciona, sen dúbida, perfectamente, grandiosamente, con recursos e forzas sen precedentes, pero se parece máis a un virus que a unha sociedade. Pode preocuparnos que o virus teña problemas para reproducirse ou podemos pensar, máis ben, que o virus é precisamente o noso problema. O problema non é a crise do capitalismo, non, senón o capitalismo mesmo. E o problema é que esta crise reveladora, potencialmente aproveitable para a emancipación, alcanza a unha poboación sen conciencia e a unha esquerda sen unha alternativa elaborada. Equivóquese ou non Wallerstein no seu prognóstico sobre o fin do capitalismo, ten razón, sen dúbida, no diagnóstico antropolóxico. Nun mundo con moitas armas e poucas ideas, con moito dor e pouca organización, con moito medo e pouco compromiso -o mundo que produciu o capitalismo- a barbarie ofrécese moito máis verosímil ca o socialismo.

Extracto do artigo publicado na revista cultural cubana “La Jiribilla” Nº 391.
Pódese atopar o artigo completo en: http://www.lajiribilla.cu/2008/n391_11/391_14.html 

domingo, dezembro 14, 2008

Buscando un home ou unha muller.

Lia hoxe nun xornal español unha entrevista ao histórico fundador de CC.OO. Marcelino Camacho.

Aos seus 91 anos de idade, vive nun piso de 60 m2 no barrio de Carabanchel en Madrid, o mesmo piso que mercara no ano 1960. Conviven el e a súa compañeira dos últimos 60 anos, Josefina, con unha pensión que entre os dous suman 1500 €.

Toda unha vida adicada a loita sindical e non sacou proveito ningún...

Ningún? Non é certo, a verdade e que sacou moito proveito. Finara coa conciencia limpa, moi limpa. Loitou polos seus ideais e traballou para os demais e nunca parou nin un momento para pensar en sacar proveito propio e persoal ao seu “status”.

Hoxe en día isto que refiro é o extraordinario, pois estamos xa afeitos a que os cargos públicos, políticos e sindicais, lúcrense persoalmente dándolle prioridade aos seus propios intereses que aos intereses dos demais ou incluso mais grave aínda antepoñéndoo incluso a súa propia convicción persoal.

Moitos poderían afirmar que unha cousa e falar e criticar dende fora e outra ben distinta é cando estas no “cargo”, pois a realidade e ben distinta e “teste que acomodar a situación”. Parvadas. Isto mesmo dáse en políticos, sindicalista e cargos públicos de perfil baixo ou moi baixo.

“Loitarei politicamente e -amagarei- ata conseguir un carguiño, pois teño unha hipoteca que pagar...” Este país esta cheo de xente que así pensa e con esa canteira pouco imos progresar. Podería dar nomes propios a fartar e lembrar exemplos de persoas que enfrontáronse ao sistema establecido e ao “oficialismo” con gran ardor e levando tras de si moita xente que confiaron nelas, pero que as primeiras de cambio e por moito menos que trinta moedas deixaron a todo dios na fochanca. E agora sonche xente “ilustre” e están rodeados dunha pequena camarilla de perfil moito mais baixo aínda que os gaba constantemente. No seu foro interno pensan: “Que se jodan, eu teño que buscarme a vida”, “calquera na miña situación faría o mesmo”.

E así queremos facer un país... Eu, coma Dióxenes, busco a plena luz do día cun farol na man, por todo o país un home ou unha muller.

Fernando R. Dacosta.

segunda-feira, dezembro 08, 2008

POBRE SISTEMA FINANCEIRO


Pedro Pedrouzo agasállanos con este interesante artigo, por claro e para todos os públicos, sobre a tan traída e lavada crise. Cómpre lelo para comprender.

Os antisistema pasean polas rúas cun sorriso dificilmente disimulado: o sistema fixo auga. Os neoliberais de sempre piden a intervención do Estado. Os socialdemócratas alíanse cos financieros. E a esquerda está desaparecida. Todo o mundo coincide coa estratexia do mal menor. A xente pregúntase  por que chegamos aquí e quen pagará a crise. 

Pedro Pedrouzo Devesa / Irimia nº 777

Tonto o último   

O que máis excita á maioría da humanidade é poder gañar cartos sen facer nada. Como se consegue iso? Unha forma é nadar entre os bancos. En principio, todos acudimos cos nosos aforros a eles para que nos dean algo por eles. Un mesmo banco ofrécenos moitas formas diversas de aforrar: cunhas temos a seguridade de non perder nada, pero gañamos pouco; con outras ofrécennos moito, pero co risco de perder se as cousas van mal. A conversa vén ser algo así:
      - Que desexa, querido cliente: liquidez ou rendibilidade?
      - Todo
      - Pois está no banco acaído, aquí garantímoslle os seus depósitos e dámoslle uns xuros de cento %
      - Pero na competencia dannos cento un %
      - Nós podemos ofrecerlle cento dous %, pero pode haber problemas se baixa a bolsa, cousa improbable, por non dicir imposible. Mire a súa evolución nos últimos anos (móstrannos unha gráfica ascendente que parece unha etapa pirenaica do Tour de Francia)
      -  De acordo –dicimos encantados.
      - Outra posibilidade é comprar accións de “Especuladora asociados” que agora están moi baixas, pero seguro que soben e logo, cando vendan con zumentas plusvalías, negocio redondo.
      -Esa, esa esa é a que nos gusta. Gañar sen facer nada. Trato feito.  

Todos queremos máis
  
Cando imos a un banco buscando exclusivamente xuros altos, entre todos imos creando unha bóla de neve. É dicir, encargamos ás entidades que fagan operacións arriscadas que, se saen ben poden ser marabillosas, pero nas que se corren riscos. Por que se corren riscos? Porque a forma que teñen os bancos de pagarnos xuros polos nosos aforros é prestar a súa vez eses cartos a outras entidades ou a empresas que os van investir en diferentes proxectos: desde construír un edificio, ata comprar hoxe o trigo que produza Ucrania en 2012. Os bancos son os intermediarios que canalizan os cartos dos aforradores aos investidores (construtores neste caso) que os fan traballar para pagarnos os xuros. Con que nos pagan? Ao construtor págaselle coa hipoteca que o comprador do piso subscribiu, e ao banco propietario da hipoteca págalle cada mes o comprador do piso.
 
Pero, que pasa se o banco que lle fixo a hipoteca ao comprador necesita diñeiro e non pode esperar ao pagamento mensual de Facundo, o comprador? Que fai? Pois vendela por algo menos do que ía cobrar, a outro banco con menos problemas de liquidez, que a súa vez pode volver vendela no futuro. Todo funciona ben se o banco que concedeu a hipoteca fixo ben o seu traballo e non lla concedeu a un inconsciente que non distingue un traballo fixo dun temporal e pensa que os salarios son eternos e nunca baixan. Se se xunta un destes cun banqueiro sen escrúpulos que vende rapidamente a hipoteca a outro banco, o problema xa está montado. Xa anda por aí un activo (unha hipoteca) que non vale un real e que irá de man en man ata que o inconsciente quede sen traballo, non poida pagar a hipoteca, e haxa que embargarlle o piso para pagar a débeda (cousa que pode non ser doado), de tal forma que lle estoupe na cara ao banco incauto que non tivo tempo de desfacerse dela, a hipoteca.
  
Todo ten un límite   

Un sistema financeiro (aforradores + bancos + investidores) pode funcionar ben, sempre que o número de desvergoñados e inconscientes non exceda da chamada soleira ecolóxica. A partir desa cantidade os danos son irreparables: o sistema non é que non funcione, é que non dá absorbido máis lixo: exactamente igual acontece coa contaminación dunha ría, chea da merda que botamos directamente sen ser tratada polas redes de saneamento: metade de Galicia está sen elas, pero impórtanos un nabo. Xa o tragará a terra. O ecosistema de Galicia é coma o sistema financeiro, chegado un momento fará pum!

Pois iso foi o que pasou. O sistema fixo pum. E agora toca limpar toda a merda que anda espallada oculta en miles de activos que supostamente valían algo, pero que non é así. É como se parte do patrimonio dos bancos foran caixas que compraron por 100 euros e ao abrila resulta que só teñen 5. Isto supón serios problemas para calquera banco, é evidente. Pero todos  podemos preguntar:
  
Onde foron parar todos eses cartos?  
 
A resposta é: a ningún sitio, porque en ningún sitio estaban. Eran algo parecido a unha ilusión coa que vivimos moitos anos. Os cartos que hai agora son os mesmos que había hai ano e medio, minto, sen ningún tipo de dúbida hai máis cartos agora, pero entre todos os cidadáns temos menos cartos. Como é posible isto? A explicación está no chamado multiplicador monetario. E consiste en que para que unha sociedade gaste 100 euros, só necesita fabricar billetes por valor de 60 euros. Os outros 40 euros fabrícaos o sistema bancario mediante a concesión de préstamos, prestámonos os nosos cartos, e cos mesmos billetes facemos máis cousas. Eu deposito 20 euros no banco. 18 deles son prestados polo banco aos seus clientes. Os clientes aforran 2 e gastan 16. Os que reciben eses 16, aforran 14 e gastan 2, e así ata aburrirnos. Se sumamos todos os cartos que dicimos ter nos bancos temos 20+2+14=36 euros. De 20 euros o sistema financeiro produciu 36 euros, existen? Si, se o cremos; non, se os imos buscar de golpe. O multiplicador monetario axúdanos a entender o importante labor que ten o sistema financeiro na creación de riqueza nunha sociedade. O problema vén cando os bancos recortan os préstamos e os fan inalcanzables para os cidadáns. Non cren que llelos vaian devolver. Imaxinemos que o banco no que depositamos 20 euros non concede créditos. A sociedade en vez de ter 36 euros, agora só ten 20, nin fabricando billetes por valor de 10 euros máis (habería 30 euros), chegamos ao nivel de antes. Ese é o problema co que nos encontramos. Non é que haxa menos cartos, é que non rulan porque os bancos non poden distinguir entre os activos (por exemplo: unha hipoteca) que valen e os que non. Os bancos non se atreven a comprar caixas que poden estar baleiras: aínda hai demasiadas circulando por aí.   

Que facer?

Sen sistema financeiro non hai economía que funcione. Arranxar os enormes estragos que lle creamos durante os últimos quince anos require un conxunto de medidas diversas, unhas que arranxen o urxente (os parches) para ir tirando estes meses, e outras que arraxen o importante (o motor) para non repetir erros no futuro, polo menos nos vindeiros vinte anos. Pensaremos sobre as medidas que cómpren no seguinte número.

quarta-feira, dezembro 03, 2008

Ser parte do mundo

A semana pasada, levamos a voz de Catalunya ao embigo do mundo. Yehuda Amikhai, un dos poetas máis recoñecidos en lingua hebrea, asegura que cando un chega en Xerusalén sabe que perdeu algunha cousa e non recorda que. O que o fai especial, e conflitivo e apaixonante á vez, é que é o berce da nosa civilización. Por iso, a reunión institucional con Simón Peres, o presidente de Israel, é dunha gran transcendencia polo recoñecemento de Catalunya como actor internacional. No marco do encontro, tiven a honra de expresarlle o agradecemento polo seu soporte na elección de Barcelona como sede da Unión polo Mediterráneo e o compromiso que Catalunya é e será un marco idóneo para afrontar diálogos sobre a paz, como o que ten que trazar Israel e Palestina nunha solución negociada baseada en dous pobos, dous estados. Mostra diso, é o soporte humanitario que presta Catalunya a través da axencia de axuda aos refuxiados palestinos (UNRWA) e que nos permitiu asistir á conferencia sobre cooperación internacional en Ammán, onde mostramos a implicación na cooperación ao desenvolvemento. Catalunya ao mundo: ser e saír en chave positiva.

Josep-Lluís Carod-Rovira

(Vicepresidente do Goberno de Catalunya)

http://www.esquerra.cat/documents/en118-web.pdf