domingo, junho 07, 2009

As lanzas levántanse como rexeitamento a actividade petroleira.

José Olmos / El Universo.

Soan as badaladas dunha campá e a lameira praza central da comunidade kichwa Sarayacu (Pastaza) empeza a poboarse. Chegan nenos e nenas con lanzas nas mans e as súas caras pintadas de negro con diversas figuras de animais. Concéntranse os mozos, os adultos e anciáns. A resposta é inmediata ao chamado feito polos cinco curacas, líderes dos seus respectivos sectores e que forman o denominado Consello de Goberno de Sarayacu.

A mañá do 4 de maio suspéndense todas as actividades nesta comunidade, situada a media hora de voo ao sueste de Puyo ou a sete horas en bote polo río Bobonaza, dun porto de Canelos, a dúas horas en coche desde a capital de Pastaza.

Os comuneiros entran na casa comunal e escoitan a decisión da asemblea, do 31 de maio, da Confederación de Nacionalidades Indíxenas da Amazonía Ecuatoriana que rexeita, “por inconsulta”, a decisión gobernamental, subscrita polo ministro de Minas e Petróleos, Derlis Palacios, o 8 de maio do 2009, de reiniciar as operacións “determinadas nos contratos de participación para a exploración e explotación de hidrocarburos nos bloques 23 e 24 da rexión amazónica”.

Llukshi kaymanta CGC! (Fora CGC), di unha muller e fanse eco todos os asistentes. Eles refírense á petroleira arxentina que no 2003 abandonara a exploración no bloque 23, que involucra a maior parte do territorio de 135.000 hectáreas outorgadas polo Estado a Sarayacu.

O bloque 24 corresponde a territorio shuar, nos límites entre Pastaza e Morona Santiago, onde a estadounidense Burllington tampouco puido explotar desde 1998. En ambos os casos houbo a oposición indíxena en defensa dos seus territorios ancestrais e a selva virxe.

Mentres transcorre a reunión de Sarayacu aparecen por un carreiro uns 150 mozos, tamén pintados, con lanzas e faixas de rexeitamento á actividade petroleira. Entón na praza improvísase unha marcha con case 300 dos 1.150 sarayacu. E o berro faixe escoitar na selva: Llukshi kaymanta CGC!

Hilda Santi é unha das que protestan. Estuda en sexto curso de agropecuaria e ten 45 anos. “Todos en Sarayacu estamos levantados porque Correa está violando a Constitución. Estamos listos coas nosas lanzas para defendelo territorio”, di. Refire que o art. 14 da Constitución garante o dereito ao sumak kawsai ou o bo vivir. “Para nós iso é respecto á nai terra ou Pachamama. “O Presidente non o está respectando e ata nenos xa se dan conta e están en loita”, agrega.

Federico Gualinga, de 20 anos, afirma que era pequeno cando os maiores levantáronse e coas súas lanzas expulsaron no 2004 á CGC, adxudicataria do bloque 23 desde xullo de 1996. Esa loita fixo que no 2004 a Corte Interamericana de Dereitos Humanos ditase medidas cautelares (de protección) en favor da comunidade. Holger Cisneros, presidente do Consello de Goberno de Sarayacu, di que a súa postura baséase en convenios internacionais subscritos polo país, como a Declaración dos Dereitos Indíxenas da ONU.

Pero a orde gobernamental de reiniciar as actividades petroleiras nos bloques 23 e 24 enfronta tamén o rexeitamento das empresas. Ata CGC demandou, en marzo pasado, ao Estado ante o Ciadi (Centro Internacional de Arranxo de Diferenzas Relativas a Investimentos), acusándoo de non dar garantías para a súa operación. En días pasados o xerente de CGC en Ecuador, Ricardo Nicolás, anunciou que as perdas a reclamar sumarían 150 millóns de dólares. O prazo de seis meses para un arranxo amigable vence en setembro.

Contra Burllington, adxudicataria do bloque 24 desde 1996, hai unha resolución do Tribunal Constitucional, de 1998, que indica que a compañía violou os dereitos colectivos ao entrar no territorio shuar sen consultar aos seus membros. Ademais, esta é subsidiaria da petroleira francesa Perenco, a quen o Goberno retivo un cargamento de cru que agora anuncia rematará para cobrar impostos que a empresa négase a pagar.

A loita antipetroleira de Sarayacu agora toma máis forza porque se están integrando comunidades que ata fai cinco anos eran inimigas, pois apoiaban a extracción petroleira, como Pacayacu e Canelos, cuxos poboadores nese entón ata lles prohibiron o paso polo río Bobonaza. Na actualidade, dirixentes de Sarayacu capacitan aos comuneiros desas poboacións sobre o plan de vida, a protección da selva fronte ás petroleiras e o autosustento. Ese proceso execútase cun orzamento de 600 mil dólares doados polo Goberno Vasco.

O modelo de vida de Sarayacu é admirado a nivel internacional, afirma Mario Santi, coordinador da campaña de resistencia. Baséase na conservación da selva, desenvolvemento da educación e o turismo sostible. Consígnaa de coidar a súa selva transmítena os anciáns e practícana os nenos. O territorio de 135.000 ha. está dividido para habitar, cazar, cultivar e manter reservas de flora e fauna.

A educación presenta gran desenvolvemento. Dos 1.150 habitantes, 500, de toda idade, estudan entre as cinco escolas e o colexio. Unha doazón europea permitiu que 26 indíxenas se graduaran de licenciados en diversas ramas aplicables á zona. Hoxe eles traballan como técnicos e profesores.

A axuda internacional dunhas seis ONG's. cunha media de entre 50 mil e 80 mil dólares ao ano. Para obter diñeiro, divídense en grupos produtivos. Por exemplo, uns crían polos, outros se dedican á piscicultura ou sementan yuca e plátano. Cada un vende ao seu veciño o que produce. O turismo manéxano en comunidade. De cada visitante recóllense 10 dólares como imposto, destinado á xestión en busca de fondos.

O dirixente Holger Cisneros reclama respecto a esa forma de desenvolvemento. O ministro Palacios na carta que dispón o reinicio das tarefas petroleiras sinala que a Secretaría de Pobos “dará o apoio necesario para lograr condicións razoables de seguridade na área respectiva”. Ata onte esa entidade non facía presenza en ambos os bloques. Os dirixentes de Sarayacu e os shuar foron invitados polo Goberno a dialogar en Quito, pero eles condicionan a que non se explote.

Diego Sherriff, voceiro de CGC, dixo, fai dez días: “Parécenos que o Ministro non aprendeu nada do que pasou na zona os últimos anos. Nós aprendemos que en Sarayacu existe un problema de moita sensibilidade social fronte á actividade de hidrocarburos... Xa que logo, consideramos inviable reiniciar as operacións”.


Sem comentários: