segunda-feira, dezembro 24, 2012

Os escravos galegos



A sinistra idea de traer galegos a Cuba para substituír con eles aos escravos negros tomou rumbo cando en 1854 aprobouse nas Cortes Españolas o referido plan de colonos galegos, impulsado por un tal Urbano Feijoo y Sotomayor, deputado en Cortes pola provincia de Ourense.

Por suposto, con esa empresa esperábase sacar boa tallada, aínda a costa de enganar aos seus propios paisanos, aproveitando a miseria destes.

O proxecto da inmigración galega foi aprobado en 1854, e Feijóo obtivo "o privilexio de transportar traballadores libres, por períodos de cinco anos, que se manterán baixo a vixilancia das autoridades".

E agrégase que estas "velarán de que aos inmigrantes págueselles o pasaxe, tres camisas, un pantalón, unha blusa, un chapeu de yarey e un par de zapatos, dúas veces ao ano, e de que non se lles pague menos de seis pesos ao mes, e que se abone o pasaxe de regreso".

Tamén se consigna que ao chegar á Illa os inmigrantes serán recibidos pola empresa en locais convenientes, preparados no campo para a aclimatación.

Ata aquí todo estaba ben. Pero… iso era o que dicía o papel, a realidade sería moi diferente.

O status xurídico con que chegaban eses peninsulares aquí impedía a deserción de contrata.

E iso dende un principio daba mala espiña.

Para rematar, o colono establecía baixo rúbrica a seguinte cláusula: “confórmome co salario estipulado, aínda que sé e cónstame que é moito maior o que gañan os xornaleiros libres da Illa de Cuba; porque esta diferenza xúlgoa compensada coas outras vantaxes que vai proporcionarme o meu patrón…”

Aquilo era un abuso. O soldo fixado para os galegos era de seis pesos mensuais, en tempos en que un escravo negro alugado custaba 20 ó 25.

Como era de esperar, desde o momento mesmo da chamada “climatización” comezaron os problemas, que deron lugar ao incrible: galegos “cimarrones” en Cuba.

Logo do seu arribo a Cuba, os colonos galegos debían cumprir a chamada etapa de aclimatación nos barracóns, pero o atropelo foi tan grande desde o inicio, que alí mesmo, nun dicir amen, producíronse sublevacións.

Moitos dos contratados escaparon. Uns fuxiron aos campos. Outros pasaron a traballar ilegalmente en comercios e industrias urbanas.

O asunto complicábase. Como non había “rancheadotes” para cazar a estes europeos, a cousa púxose fea, e houbo que mobilizar ata ao mesmo exército para capturar aos colonos peninsulares fuxidos.

Aquilo foi moi grande. Ata se deu ao caso, nalgúns sitios, de enviar aos colonos brancos ao cepo! da mesma forma que se lle facía ao negro.

Cóntase que así lle sucedeu ao “traballador peninsular Andrés Mosquera da brigada de la Calzada de Jesús del Monte por habelo atopado pedindo esmola…”, logo de desaparecer por varios días.

O castigo? …enviado ao “cepo todalas horas de descanso por seis días e pola noites e por espazo dun mes todos os días que non sexan de traballo…”.

Logo de varios escándalos e feitos de sangue, unha comisión establecida para “tratar a trata” ditaminou o 18 de xuño de 1855 a liberalización do compromiso contraido polos colonos galegos.

As penalidades, con todo, non desanimaron a estes humildes homes chegados desde Galiza, que na súa gran maioría decidiron permanecer en Cuba, á que lle dedicaron os seus maiores esforzos.

Xusto é recordar hoxe a eses laboriosos peninsulares, con estas palabras de José Martí:

Todo traballo é santo e cada produtor unha raíz, e ao que traia traballo útil e agarimo veña de terra fría ou quente, háselle de abrir un oco ancho, como unha árbore nova”.

http://www.habanaradio.cu/singlefile/?secc=12&subsecc=25&id_art=20070824151343